Bu çalýþma, International Journal of Spa and Wellness (IJSW) üzerine gerçekleþtirilen ilk bibliyometrik analizi sunarak derginin akademik etkisini, yayýn eðilimlerini ve tematik araþtýrma odaklarýný deðerlendirmeyi amaçlamaktadýr. IJSW, SPA ve wellness turizmine odaklanan özel bir akademik dergi olmasý nedeniyle bu çalýþmaya konu edilmiþtir. Saðlýk turizminin hýzla büyüyen bir alt dalý olan SPA turizmi, giderek artan akademik ilgiyi çekmekte olup, IJSW bu alandaki temel kaynaklardan biri olarak öne çýkmaktadýr. Ancak, derginin akademik katkýlarý üzerine sistematik bir bibliyometrik deðerlendirme bugüne kadar yapýlmamýþtýr. Bu boþluðu doldurmak amacýyla, çalýþmada 2018-2024 yýllarý arasýnda IJSW’de yayýmlanan makaleler üzerinde Scopus veritabanýndan elde edilen verilere dayalý bir bibliyometrik analiz gerçekleþtirilmiþtir. Veri iþleme ve görselleþtirme için Microsoft Excel ve VOSviewer 1.6.20 yazýlýmlarý kullanýlmýþtýr. Atýf analizleri için Overlay Visualization, anahtar kelime analizi için ise Network Visualization yöntemleri uygulanmýþtýr. Sonuçlar, IJSW’nin akademik etkisinin istikrarlý bir þekilde arttýðýný ve yayýn ile atýf sayýlarýnda önemli bir yükseliþ yaþandýðýný göstermektedir. En çok atýf alan yazarlar, en fazla katký saðlayan ülkeler ve öne çýkan araþtýrma temalarý belirlenmiþ olup, “wellness” “turizm”, “wellness turizmi”, “Spa” ve “well-being” sýrasýyla en baskýn konular olarak tespit edilmiþtir. Bulgular, IJSW’nin SPA ve wellness turizmi alanýnda önemli bir akademik platform olarak konumunu güçlendirdiðini göstermekte ve gelecekteki araþtýrmalar için deðerli içgörüler sunmaktadýr.

AB Habitat Direktifleri ve Biyolojik Çeþitlilik Sözleþmesi, korunan alan yönetim planlarýnýn hazýrlanmasýnda paydaþ katýlýmýný gerekli bir bileþen olarak tanýmlamakta ve biyolojik çeþitliliðin korunmasý hedeflerine ulaþýlmasýnda paydaþ katýlýmýnýn önemini vurgulamaktadýr. Ancak Türkiye'deki yasal düzenlemeler, katýlým süreçlerinde paydaþlarýn belirlenmesi, katýlým yöntemlerinin netleþtirilmesi ve katýlýmýn yaratabileceði potansiyel fayda, fýrsat ve risklerin tanýmlanmasý açýsýndan yetersizdir. Bu belirsizlikler, korunan alan yönetiminde katýlýmcý yaklaþýmýn etkin bir þekilde uygulanmasýný sýnýrlandýrmakta ve yönetim planlarýnýn baþarýsýný olumsuz yönde etkilemektedir.
Bu çalýþmanýn amacý, Türkiye’deki korunan alanlarýn katýlýmcý boyutunu matematiksel olarak tanýmlayarak analiz eden yeni bir yaklaþým geliþtirmek ve yönetim planlarýnýn etkinliðini ölçmektir. Bu doðrultuda, Saros Körfezi Özel Çevre Koruma Bölgesi (ÖÇKB) pilot alan seçilmiþtir. Alanýn yönetim planýnýn yönetiþim tipi ve belirleyici parametreleri tespit edilmiþ, planýn etkinlik düzeyi uzman anketleri ile 3'lü Likert ölçeði kullanýlarak deðerlendirilmiþtir. Paydaþlarýn yönetim planýna katýlým düzeyi ise paydaþ bilgi formlarý aracýlýðýyla analiz edilmiþtir. Elde edilen bulgulara göre, yönetim planýnýn ortalama etkinlik deðeri 43,87 olarak hesaplanmýþ ve "yüksek" etkinlik sýnýfýnda deðerlendirilmiþtir. Bu sonuçlar, Türkiye'de korunan alan yönetim planlarýnýn daha etkin bir katýlýmcý yaklaþýmla güçlendirilmesi gerektiðini ve yasal düzenlemelerde bu yönde iyileþtirmeler yapýlmasýnýn önemini ortaya koymaktadýr.

Bu çalýþmanýn amacý Ýstanbul Kalkhedon bölgesinin sürdürülebilir turizm geliþiminde kültürel mirasýn rolünü araþtýrmaktýr. Kalkhedon’un tarihi kalýntýlarý, 20. yüzyýl boyunca aðýrlýklý olarak kentleþme ve nüfus deðiþimlerinin gölgesinde kalmýþtýr. Mevcut literatür, kültürel varlýklar ve turizm destinasyonlarý arasýndaki iliþkiyi farklý açýlardan ele almýþtýr. Ancak, Ýstanbul Kalkhedon gibi tarihsel ve kültürel mirasýn sürdürülebilir turizm üzerindeki etkisini açýkça inceleyen araþtýrmalarda önemli bir boþluk olduðu tespit edilmiþtir. Bu çalýþma, alandaki bu boþluðu doldurmaya yönelik bir katký saðlamayý hedeflemektedir. Araþtýrma, nitel bir yaklaþým benimsenerek fenomenolojik desenle gerçekleþtirilmiþ ve dokuz katýlýmcýyla derinlemesine görüþmeler yapýlmýþtýr. Görüþmelerden elde edilen veriler tematik kodlama yapýlmýþ ve ardýndan MAXQDA yazýlýmý kullanýlarak sistematik bir þekilde analiz yapýlmýþtýr. Ayrýca, bu çalýþmanýn bulgularý sürdürülebilir turizmin sadece ekonomik kalkýnmaya katkýda bulunmadýðýný, ayný zamanda kültürel deðerlerin korunmasýnda ve çevre bilincinin artýrýlmasýnda da önemli bir rol oynadýðýný ortaya koymaktadýr. Son olarak, çalýþma, sürdürülebilir turizm stratejilerinde çevre bilincinin ve yerel iþ birliðinin önemini vurgulamýþ ve bu konuyla ilgili öneriler sunmuþtur.

Sosyal medya ve çevrimiçi topluluklarýn ortaya çýkýþý, turistler arasýnda etkileþimi, yorumlarý ve deðerlendirmelerin yayýlmasýný kolaylaþtýrmýþtýr. Gezginler tarafýndan kullanýlan bir platform olan Google Haritalar, seyahat deneyimlerinin, tatil hatýralarýnýn ve þikâyetlerin belgelendiði bir mecraya dönüþmüþtür. Turistlerin davranýþsal niyetlerinin çok önemli bir göstergesi olan unutulmaz tur deneyimlerini keþfetmek veya anlamak için son zamanlarda bir dizi çalýþma yapýlmýþtýr. Bu nedenle mevcut çalýþmanýn amacý, unutulmaz tur deneyimlerinin altýnda yatan boyutlarý keþfetmektir. Bu doðrultuda veriler, 1 Ocak 2022 ve 10 Þubat 2025 tarihleri arasýnda Google Haritalar platformunda unutulmaz tur deneyimleri hakkýnda yayýnlanan çevrimiçi yorumlar (731) aracýlýðýyla toplanmýþtýr. Veriler fenomenolojik bir yaklaþým ve içerik analizi tekniði kullanýlarak analiz edilmiþtir. Mevcut çalýþmanýn sonuçlarýnda, sekiz temel bileþenden oluþan unutulmaz tur deneyimlerinin teorik bir modeli geliþtirilmiþtir: paylaþýlan deneyimler, bilgi, konaklama, profesyonel rehber, tur personeli, hedonizm, yenilik ve yerel kültür. Araþtýrmanýn bulgularý, unutulmaz tur deneyimlerinin daha kapsamlý bir þekilde anlaþýlmasýna katkýda bulunmakta ve çevrimiçi yorumlar aracýlýðýyla unutulmaz tur deneyimlerini dâhil ederek tur deneyimleri üzerine literatürü zenginleþtirmektedir. Bu çalýþmanýn sonuçlarý, pratik ve yönetimsel çýkarýmlarý açýsýndan tartýþýlmakta ve gelecekteki araþtýrmalar için öneriler sunulmaktadýr.

Kariyer kararlýlýðý, bireylerin kariyer hedeflerine yönelik sürdürdükleri kararlý tutum ve davranýþlarý ifade eden, kariyer geliþimi literatüründe giderek önem kazanan bir kavramdýr. Temel olarak, bireyin kariyer seçimlerinde gösterdiði istikrar, engeller karþýsýndaki direnci ve kariyer hedeflerine ulaþma konusundaki azmi kapsayan bu kavram, mesleki geliþim sürecinin kritik bir bileþenidir. Bu kapsamda araþtýrmanýn temel amacý, 6326 sayýlý Turist Rehberliði Kanunu’nda yapýlan 7500 sayýlý ve 27/04/2024 tarihli yasa deðiþikliðine yönelik turist rehberliði lisans programýnda öðrenim gören öðrencilerin algýlarý ile kariyer kararlýlýklarý arasýndaki farklýlaþmayý belirlemektir. Araþtýrmada nicel araþtýrma tekniklerinden biri olan anket ile veri toplanmýþtýr. Nevþehir Hacý Bektaþ Veli Üniversitesi Turizm Rehberliði Bölümü'nde öðrenim gören toplam 177 öðrenciye ulaþýlmýþtýr. Bulgulara göre, ilgili yasa deðiþikliði öðrencilerin turist rehberliði mesleðine dair kaygýlanmasýna sebep olurken, kariyer beklentilerine dair algýlarýný da etkilemiþtir. Ayrýca öðrencilerin turist rehberliði mesleðinin geleceðine yönelik algýlarýný olumsuz etkilemiþtir. Dahasý araþtýrma bulgularýna göre, öðrencilerin Kanun'daki deðiþiklikler sonrasýnda turist rehberliði mesleðine dair kaygý, kariyer beklentisi ve mesleðin geleceðine iliþkin algýlarý, kariyer kararlýlýk düzeylerine göre anlamlý farklýlýklar göstermektedir.